"En iyi yazılımcımız geçen ay istifa etti. Sebebini sorduğumuzda 'tükenmişlik' dedi. Hiçbir işaret yoktu." Bu cümleyi İstanbul'daki teknoloji şirketlerinin İK yöneticilerinden giderek daha sık duyuyoruz. Hayalet gibi görünen bu sorunun arkasında, aslında kurumsal düzlemde fark edilmeyen ve müdahale edilmeyen psikolojik birikimler yatıyor.

LeadDev'in 2025 Mühendislik Liderlik Raporu'na göre, yazılımcıların ve mühendislik liderlerinin %22'si kritik düzey tükenmişlik yaşarken, %24'ü orta düzey tükenmişlik belirtileri gösteriyor. Daha da çarpıcı olan: geliştiricilerin yaklaşık dörtte üçü, kariyerlerinin bir noktasında tükenmişlik deneyimi yaşadığını belirtiyor. Bu tabloda, teknoloji şirketlerinin çalışanlarının psikolojik sağlığını destekleyen yapısal çözümlere ihtiyacı her zamankinden daha açık. Teknoloji sektöründeki tükenmişlik krizinin boyutları bu aciliyeti daha da somut hale getirmektedir.

İşte tam da bu noktada Çalışan Destek Programı (Employee Assistance Program - EAP) devreye giriyor. Bu yazıda, EAP'nin ne olduğunu, teknoloji sektöründeki kritik önemini, somut verilerle kanıtlanmış faydalarını ve şirketinizde nasıl uygulayabileceğinizi detaylı şekilde inceleyeceğiz.

Şirketinize özel Çalışan Destek Programı oluşturmak için ücretsiz 30 dakikalık danışmanlık görüşmesi talep edin -- ilk değerlendirme tamamen ücretsizdir.

Çalışan Destek Programı (EAP) Nedir?

Çalışan Destek Programı (EAP), iş verenler tarafından sunulan, çalışanların kişisel ve iş ile ilgili sorunlarına profesyonel destek sağlayan gizlilik temelli bir programdır. ABD Personel Yönetimi Ofisi (OPM) tanımına göre EAP, çalışanlara ücretsiz ve gizli değerlendirme, kısa süreli danışmanlık, yönlendirme ve takip hizmetleri sunan gönüllü, iş yeri temelli bir programdır.

EAP'nin kapsamı geleneksel "çalışan memnuniyeti" programlarından çok daha geniş ve derindir:

EAP'nin Kapsadığı Alanlar

Psikolojik destek: Bireysel danışmanlık, stres yönetimi, kaygı ve depresyon desteği
İş-yaşam dengesi: Aile sorunları, ilişki zorlukları, bakım veren stresi
Kriz müdahalesi: Travma sonrası destek, yas süreçleri, acil psikolojik müdahale
Madde kullanımı: Alkol ve madde bağımlılığı danışmanlığı ve yönlendirme
Finansal danışmanlık: Borç yönetimi, bütçe planlama, finansal stres yönetimi
Hukuki yönlendirme: Temel hukuki konularda bilgilendirme ve yönlendirme
Kariyer gelişimi: Mesleki tatminsizlik, kariyer planlama desteği

EAP'nin Geleneksel Yan Haklardan Farkı

EAP, bir "perk" ya da "yan hak" değildir. Stratejik bir insan kaynakları aracıdır. Geleneksel sağlık sigortası ile EAP arasındaki temel fark şudur: Sağlık sigortası bir sorun ortaya çıktığında tedavi maliyetini karşılar. EAP ise sorun büyümeden, erken aşamada müdahale ederek hem çalışanı hem kurumu korur. Bu önleyici yaklaşım, Deloitte'un araştırmalarının da ortaya koyduğu gibi, tedavi edici yaklaşımların çok ötesinde bir yatırım getirisi sağlar.

Neden Şimdi? Teknoloji Sektöründe Psikolojik Sağlık Krizi

Teknoloji sektörü, yüksek stres seviyesi, hızlı değişim, sürekli öğrenme baskısı ve belirsizlik ortamıyla çalışan ruh sağlığı açısından en riskli sektörlerden biridir. Rakamlar bu durumu net şekilde ortaya koyuyor:

Teknoloji Sektöründe Tükenmişlik Verileri

İngiltere'de çalışanların %79'u tükenmişliğe yakın hissettiklerini bildirirken, bu oran teknoloji sektöründe %82'ye yükselmektedir
2024 State of DevOps Raporu'na göre, BT profesyonellerinin %67'si tükenmişlik yaşıyor; en yüksek stres seviyeleri sistem yöneticileri ve DevOps mühendislerinde görülmektedir
LeadDev verilerine göre, mühendislerin %65'i genişlemiş sorumluluklar ile karşı karşıya kalırken, %40'ı daha fazla doğrudan rapor yönetiyor
Yapay zeka kaynaklı teknostres, kaygı ve depresyon belirtileriyle önemli ölçüde ilişkili bulunmuştur

Teknoloji Sektörüne Özgü Risk Faktörleri

1. "Always On" (Her Zaman Açık) Kültürü

Yazılımcılar ve teknoloji çalışanları, Slack bildirimleri, on-call nöbet sistemleri ve "acil" deploy gereksinimleri nedeniyle iş ve özel yaşam sınırlarını korumakta zorlanıyorlar. Bu durum kronik strese ve uyku bozukluklarına yol açıyor.

2. Imposter Sendromu (Sahtekarlık Sendromu)

Teknoloji sektörünün hızla değişen yapısı, deneyimli geliştiricilerde bile "yeterince iyi değilim" duygusunu besliyor. Sürekli yeni teknolojiler öğrenmek gerektiği, bilgi eskimesinin hızlı olduğu bir ortamda bu duygu kronikleşebiliyor.

3. İzolasyon ve Uzaktan Çalışma

Pandemi sonrası yaygınlaşan remote ve hibrit çalışma modelleri, esneklik sağlarken sosyal izolasyon riskini de beraberinde getiriyor. Özellikle junior geliştiriciler, mentorluk ve sosyal bağ eksikliği yaşıyor.

4. İşten Çıkarma Dalgaları ve İş Güvencesizliği

2023'ten bu yana teknoloji sektöründeki toplu işten çıkarmalar, kalan çalışanlarda da "sırada ben mi varım?" endişesi yaratıyor. Bu belirsizlik ortamı, kaygı ve stres seviyelerini yükseltiyor.

5. Yapay Zeka Kaynaklı Gelecek Endişesi

AI araçlarının yaygınlaşması, bir yandan verimlilik sağlarken diğer yandan "işim tehdit altında mı?" kaygısını beslediği gösterilmiştir.

EAP'nin Kanıtlanmış Faydaları: Veriler Ne Diyor?

Çalışan Destek Programlarının etkisi, artık varsayım değil -- bilimsel verilerle desteklenmiş bir gerçektir.

1. Devamsızlığın Azalması

Employee Assistance Professional Association (EAPA) tarafından yapılan bir çalışmaya göre, EAP uygulaması öncesi çalışanlar 30 günlük dönemde ortalama 10,92 saat iş kaybı yaşarken, EAP sonrasında bu rakam 5,64 saate düşmüştür -- yani %48'lik bir iyileşme.

2. Yüksek Yatırım Getirisi (ROI)

EAPA verilerine göre, EAP'ye yatırılan her 1 dolar için ortalama 3 ila 10 dolar verimlilik kazanımı, azalan devamsızlık ve iyileşmiş çalışan performansı şeklinde geri dönüş sağlanmaktadır. Singapur'daki Lamplighter Programı üzerinde 2009-2015 yılları arasında yapılan bir çalışmada, sağlık maliyetleri bazında 1,72:1, sağlık ve verimlilik tasarrufları birlikte değerlendirildiğinde ise 3,50:1 oranında ROI elde edildiği tespit edilmiştir.

3. Yaygın Benimseme

Society for Human Resource Management (SHRM) 2024 verilerine göre, işletmelerin %82'si EAP hizmeti sunmakta olup bu oran dört yıl önceki %79'luk seviyeden artış göstermiştir. Orta ve büyük ölçekli şirketlerde bu oran %98'e ulaşmaktadır.

4. Çalışan Tutma (Retention) Üzerindeki Etki

Çalışan ruh sağlığına yatırım yapan şirketler, turnover oranlarını önemli ölçüde düşürüyorlar. Bir çalışanın kaybının gerçek maliyetinin yıllık maaşının %50 ila %200'ü arasında olduğu düşünüldüğünde, EAP'nin dolaylı tasarrufları son derece yüksektir. Bu konuyu daha detaylı incelemek için Bir Çalışan Kaybının Gerçek Maliyeti yazımıza göz atabilirsiniz.

5. İşveren Markası Güçlenmesi

EAP sunan şirketler, işe alım süreçlerinde önemli bir rekabet avantajı kazanıyor. Özellikle Z kuşağı ve Y kuşağı çalışanlar, iş yeri ruh sağlığı desteğini bir "olsa iyi olur" değil, temel bir beklenti olarak görüyorlar.

100-300 Çalışanlı Teknoloji Şirketleri İçin EAP Nasıl Yapılandırılır?

İstanbul'daki 100-300 çalışanlı bir teknoloji şirketi için EAP programı, global büyük şirketlerin modellerinden farklı bir yaklaşım gerektirir. Ölçek, bütçe ve kültürel dinamikler göz önünde bulundurulmalıdır.

Temel EAP Bileşenleri

1. Bireysel Psikolojik Danışmanlık

Her çalışanın yılda belirli sayıda (genellikle 6-12 seans) ücretsiz ve gizli psikolojik danışmanlık hizmetine erişimi. Online video görüşme ve yüz yüze seçenekleri sunulmalıdır.

2. 7/24 Destek Hattı

Kriz anlarında erişilebilir, profesyonel psikolojik destek hattı. Özellikle on-call nöbet tutan, gece çalışan veya farklı zaman dilimlerinde bulunan remote ekipler için kritik bir bileşendir.

3. Yönetici Danışmanlığı

Yöneticilerin, ekiplerindeki psikolojik risk işaretlerini fark etmeleri ve doğru şekilde müdahale edebilmeleri için özel danışmanlık desteği. Gallup verilerine göre, çalışan bağlılığındaki varyansın %70'i yöneticiye bağlı olduğundan, bu bileşen büyük önem taşıyor. Yönetici Danışmanlığı hizmetimiz bu alanda kapsamlı destek sunmaktadır.

4. Kurumsal Eğitimler ve Atölyeler

Stres yönetimi, duygusal zeka, psikolojik dayanıklılık ve iletişim becerileri konularında düzenli eğitim programları. Bu eğitimler hem önleyici hem de farkındalık artırıcı işlev görür. Kurumsal Eğitimler sayfamızdan detaylara ulaşabilirsiniz.

5. Psikososyal Risk Değerlendirmesi

Programın başlangıcında ve düzenli aralıklarla, kurumun psikolojik iklimini ölçen kapsamlı değerlendirmeler. Bu veriler, EAP'nin odak noktalarını ve önceliklerini belirlemede kritik rol oynar. Psikolojik Değerlendirme hizmetimiz bu süreci profesyonelce yönetir.

Teknoloji Şirketlerine Özel EAP Özellikleri

Bir teknoloji şirketinin EAP programı, sektörün kendine özgü dinamiklerini dikkate almalıdır:

Dijital öncelikli erişim: Teknoloji çalışanları için online platform üzerinden randevu, metin tabanlı destek ve video görüşme seçenekleri
Anonim kullanım: Yazılımcılar genellikle yardım isteme konusunda tereddütlüdür; anonim erişim seçenekleri kullanım oranını artırır
Esnek saatler: Sprint sonları, release öncesi yoğun dönemler ve on-call nöbetleri gibi teknoloji sektörüne özgü çalışma kalıplarına uyumlu randevu saatleri
Teknostres ve AI kaygısı için özel modüller: Yapay zeka kaynaklı gelecek kaygısı ve teknoloji yorgunluğu için özelleştirilmiş destek
Hibrit/remote ekipler için tasarım: Farklı şehirlerdeki veya ülkelerdeki remote çalışanların da eşit erişimini sağlayan program yapısı

EAP Kullanım Oranını Artırmanın Yolları

Bir EAP programının başarısını belirleyen en kritik faktör kullanım oranıdır. Global ortalama EAP kullanım oranı %5-10 arasında kalmaktadır -- bu, programın değerini önemli ölçüde sınırlandırır. Ancak doğru stratejilerle bu oranlar çok daha yukarı çekilebilir.

Kullanımı Artırmak İçin 6 Strateji

1. Üstten Aşağıya Liderlik Desteği

CEO ve üst yönetim, psikolojik sağlık ve EAP kullanımını açıkça desteklemelidir. "Bizim şirketimizde yardım istemek gücün işaretidir" mesajının liderlikten gelmesi, damgalanma korkusunu azaltır.

2. Gizlilik Güvencesinin Vurgulanması

Çalışanların en büyük endişesi, yardım istediklerinin yöneticileri tarafından öğrenilmesidir. EAP'nin tamamen gizli olduğunu, bireysel kullanım verilerinin hiçbir şekilde iş verene paylaşılmadığını net ve tekrarlı şekilde iletmek şarttır.

3. Düzenli İletişim ve Hatırlatma

Yalnızca işe başlangıçta değil, düzenli aralıklarla EAP'nin varlığını, erişim yollarını ve kapsadığı konuları hatırlatmak gerekir. Şirket içi bültenlerde, toplantılarda ve dijital kanallarda sürekli görünürlük sağlanmalıdır.

4. Kolay Erişim

Çalışanların EAP'ye ulaşması için karmaşık süreçlerden geçmesi gerekmemelidir. Tek tıkla randevu, QR kod ile erişim ve mobil uygulama gibi seçenekler sunulmalıdır.

5. Normalleştirme Çalışmaları

Ruh sağlığı konusunu iş yerinde normalleştirmek, stres yönetimi ve duygusal zeka eğitimleri aracılığıyla mümkündür. Liderlerin kendi deneyimlerini paylaşması da normalleşme sürecini hızlandırır.

6. Hibrit Erişim Modeli

American Express örneği bize önemli bir ders veriyor: Hibrit EAP modelini benimseyerek hem dijital hem de yüz yüze danışmanlık seçenekleri sunduğunda, kullanım oranları iki kattan fazla artış göstermiştir.

EAP Yatırımı: Maliyet ve Getiri Analizi

100-300 çalışanlı bir teknoloji şirketi için EAP yatırımının finansal boyutunu inceleyelim.

Örnek Maliyet Senaryosu (200 Çalışanlı Teknoloji Şirketi)

Yıllık EAP Yatırımı:

Bireysel danışmanlık (ayda 20 seans): 480.000 TL
7/24 destek hattı: 120.000 TL
Yönetici danışmanlığı (ayda 8 saat): 192.000 TL
Çeyreklik eğitim programları: 160.000 TL
Psikososyal risk değerlendirmesi: 100.000 TL
Toplam Yıllık Yatırım: Yaklaşık 1.050.000 TL

Beklenen Getiriler:

Turnover azalması (%30 iyileşme): 1.500.000 TL tasarruf (3 uzman çalışan kaybının önlenmesi)
Devamsızlık azalması (%48 iyileşme): 400.000 TL tasarruf
Verimlilik artışı (%13, Oxford verileri): 2.000.000 TL ek değer
Presenteizm azalması: 300.000 TL tasarruf
Toplam Beklenen Getiri: 4.200.000 TL

Net Kazanç: 3.150.000 TL ROI: %300

Bu hesaplama, global araştırma verilerine (WHO, Deloitte, Oxford, EAPA) dayalı muhafazakar bir tahmindir. Gerçek getiriler, şirketin mevcut durumuna ve programın uygulama kalitesine göre değişebilir. Daha detaylı ROI analizi için Çalışan Mutluluğuna Yatırımın Geri Dönüşü yazımızı incelemenizi öneririz.

EAP Uygulama Yol Haritası: 4 Aşamalı Plan

Aşama 1: İhtiyaç Analizi ve Değerlendirme (1-2 Hafta)

Mevcut çalışan memnuniyeti ve bağlılığı verilerinin derlenmesi
Psikososyal risk değerlendirmesi yapılması
Turnover verileri ve devamsızlık oranlarının analizi
Yönetici görüşmeleri ve odak grup çalışmaları
Sektöre ve şirket kültürüne özel ihtiyaçların belirlenmesi

Aşama 2: Program Tasarımı (2-3 Hafta)

İhtiyaç analizine dayalı program içeriğinin oluşturulması
Hizmet kapsamının ve seviyelerinin belirlenmesi
Gizlilik politikaları ve etik çerçevesinin oluşturulması
İletişim planının hazırlanması
KPI ve başarı metriklerinin tanımlanması

Aşama 3: Lansman ve Uygulama (1-2 Hafta)

Tüm çalışanlara program tanıtımı
Yönetici bilgilendirme oturumları
Erişim kanallarının aktif hale getirilmesi
İlk atölye ve farkındalık çalışmalarının gerçekleştirilmesi

Aşama 4: İzleme ve Sürekli İyileştirme (Sürekli)

Aylık kullanım raporlarının takibi (bireysel veriler paylaşılmaz, yalnızca toplu istatistikler)
Çeyreklik etki değerlendirmeleri
Yıllık kapsamlı program revizyonu
Çalışan geri bildirimlerine dayalı iyileştirmeler

Sonuç: EAP, Teknoloji Şirketleri İçin Artık Bir Seçim Değil, Zorunluluk

Teknoloji sektöründeki tükenmişlik krizi, yetenek savaşı ve yükselen çalışan beklentileri, Çalışan Destek Programlarını "olsa iyi olur" kategorisinden "olmasa olmaz" kategorisine taşıdı.

Temel Çıkarımlar:

Tükenmişlik, teknoloji sektörünün en büyük sessiz krizidir. Çalışanların %82'si tükenmişliğe yakın hissediyor ve çoğunluk bunu yöneticisine bildirmiyor.
EAP, kanıtlanmış ROI sağlıyor. Her 1 TL yatırım, 3 ila 10 TL arasında getiri sağlayabiliyor.
Devamsızlık %48 oranında azalıyor. EAP uygulaması sonrası ruh sağlığı kaynaklı iş kaybı yarısına iniyor.
Kullanım oranı, programın başarısını belirliyor. Doğru stratejilerle global ortalama olan %5-10'un çok üzerine çıkmak mümkün.
Erken müdahale, tedaviden daha etkili ve ekonomik. Önleyici yaklaşım, sorun büyüdükten sonra müdahale etmekten çok daha yüksek getiri sağlıyor.

Eğer şirketinizde tükenmişlik, yüksek turnover veya düşük çalışan bağlılığı gibi sorunlar gözlemliyorsanız, bir Çalışan Destek Programı bu sorunların kök nedenine inmek için en etkili araçlardan biridir.

Şirketiniz İçin Özel EAP Danışmanlığı

Kurum Psikoloğum olarak, İstanbul'daki teknoloji şirketlerine özel Çalışan Destek Programları tasarlıyoruz. 100-300 çalışanlı şirketler için ölçeklendirilebilir, veri odaklı ve kültürel olarak uyumlu EAP çözümleri sunuyoruz.

Size özel sunduklarımız:

Kapsamlı psikososyal risk değerlendirmesi
Sektörünüze ve şirket kültürünüze uygun program tasarımı
7/24 psikolojik destek hattı
Bireysel danışmanlık ve yönetici koçluğu
Düzenli ölçüm ve raporlama

Ücretsiz 30 dakikalık danışmanlık görüşmesi için bize ulaşın. Şirketinizin ihtiyaçlarını birlikte analiz edelim ve size özel bir EAP yol haritası oluşturalım.

Kaynaklar:

#çalışan destek programı#EAP#teknoloji sektörü#çalışan ruh sağlığı#developer burnout#İK stratejisi#çalışan bağlılığı#tükenmişlik

Paylaş:

Kurum Psikoloğum

Kurumsal Psikoloji Danışmanlığı

Kurumsal psikoloji ve çalışan mutluluğu konularında uzman ekibimiz, şirketlerin insan kaynakları süreçlerini optimize etmelerine yardımcı olur.

Daha Fazla Bilgi Almak İster misiniz?

Kurumsal psikoloji çözümlerimiz hakkında detaylı bilgi için iletişime geçin.

Bize Ulaşın

Çalışan Destek Programı (EAP) Nedir? Teknoloji Şirketleri İçin Kapsamlı Rehber